U bent hier: Home » Usability Update » Schrijven voor mensen en voor zoekmachines

Verlost van een schrijversdilemma

Schrijven voor mensen en voor zoekmachines (PDF-icoontje PDF-version)

Jaap van de Putte, 2 use it | 9 april 2009

Met de komst van zoekmachines op het web ontstond een nieuw schrijversdilemma: waar moet je nu voor schrijven, voor mensen of voor machines? Maar er is geen dilemma: voor het schrijven voor mensen en zoekmachines gelden dezelfde richtlijnen.

Inleiding

Teksten schrijven wij in principe om gelezen te worden door mensen. Met de komst van zoekmachines op het internet veranderde dit: teksten worden sindsdien ook gelezen door de softwareprogramma's die zoekmachines langs websites sturen. Deze zogenaamde robots slaan de teksten op in hun databases en gebruiken deze informatie wanneer mensen iets zoeken via de zoekmachine.

Voor websites zijn bezoekers hun reden van bestaan. Maar tegenwoordig zijn zoekmachines net zo belangrijk, want zoekmachines leiden de mensen naar de websites.

Schrijvers zien zich daarmee voor een dilemma geplaatst: voor wie moeten we nu schrijven: voor mensen of voor machines c.q. robots? Dat dit geen denkbeeldig dilemma is bewijzen wel de vele cursussen die worden aangeboden over "Schrijven voor zoekmachines" (zie bijvoorbeeld Eduhub  voor enkele voorbeelden).

Hoe lezen mensen websites?

Beeldschermlezen vraagt meer concentratie en is daarmee vluchtiger en onrustiger. Het lezen van een webpagina voegt daar nog een dimensie aan toe. Er is meer afleiding, zoals links naar andere sites, banners, foto's en andere aandachtvragende elementen. En browsers, waar wij webpagina's mee lezen, hebben ook hun eigen kenmerken: het kunnen vergroten/verkleinen van teksten, eigen manier van weergeven van een webpagina, enzovoort.

Over hoe mensen feitelijk een webpagina lezen is veel geschreven. Ik noem enkele kenmerken:

Hoe lezen zoekmachines websites?

Hoe zoekmachines willen lezen zegt Google duidelijk: als een mens:

Maak een website vooral voor uw gebruikers, niet voor zoekmachines

en op een andere Google-pagina :

"Geef bezoekers de informatie die ze zoeken

Zorg ervoor dat uw site pagina's met kwalitatief hoogwaardige inhoud bevat, vooral de startpagina. Dit is het belangrijkste wat u kunt doen. Als uw pagina's nuttige informatie bevatten, trekken ze veel bezoekers en zullen webmasters eerder geneigd zijn een link naar uw site te maken. Maak een site die informatie bevat waar de mensen wat aan hebben, en schrijf pagina's waarin die informatie op een heldere en correcte wijze wordt weergegeven. Bedenk welke woorden gebruikers zullen typen om de door u geboden informatie te vinden, en gebruik deze woorden op uw site."

Om dit te bereiken ontwikkelen zoekmachines steeds nieuwe rekenregels voor het waarderen van webpagina's. Ze proberen zo goed mogelijk het gedrag van mensen na te bootsen.

Welke regels ze precies hanteren houden ze geheim. Tekstschrijvers voor websites willen maar wat graag weten hoe zoekmachines teksten waarderen, want als je dat precies weet kunnen ze de teksten zo schrijven dat ze hoog scoren. De Googles willen dit niet, want dan gaan mensen teksten aanpassen aan zoekmachines, terwijl de zoekmachines juist moeten leren om te lezen als mensen.

Zo verkeren tekstschrijvers en zoekmachines al in een jarenlange "wapenwedloop" waar een aanpassing in een zoekmachine gevolgd wordt door het aanpassen van schrijfregels.

Mensen en machines: zoek de verschillen

We duiken maar eens in een aantal regels/aanbevelingen voor het schrijven voor het web en gaan kijken in hoeverre teksten voor mensen anders geschreven zouden moeten zijn dan teksten voor zoekmachines. In de PDF van dit artikel wordt dit verder uitgewerkt, inclusief enkele verwijzingen naar de bijbehorende literatuur.

Aanbeveling Geldt voor mensen Geldt voor zoekmachines
Hanteer een krantenstijl (omgekeerde piramide) goedgekeurd goedgekeurd
Belangrijkste woorden in lead goedgekeurd goedgekeurd
Tekstlinks bevatten relevante inhoudswoorden goedgekeurd goedgekeurd
Gebruik veelvoorkomende zelfstandige naamwoorden goedgekeurd goedgekeurd
Gebruik gerelateerde woorden (LSI) goedgekeurd goedgekeurd
Bespreek één onderwerp per artikel (webpagina) goedgekeurd goedgekeurd
Plaatst tekst niet in plaatjes goedgekeurd goedgekeurd
Bespreek één idee per alinea goedgekeurd goedgekeurd
Gebruik koppen, eerst kop1, vervolgens kop2, kop3, enz. goedgekeurd goedgekeurd
Enzovoort goedgekeurd goedgekeurd

De conclusie: alle aanbevelingen gelden voor het schrijven voor mensen én voor het schrijven voor zoekmachines.

Zijn er toch aanbevelingen die wel voor het schrijven voor mensen gelden en niet voor zoekmachines laat het mij weten via het contactformulier. Dan zal ik bij "Enzovoort" de vinkjes weghalen ....

Toch verschillen?

Zijn er dan helemaal geen verschillen? Er zijn wel verschillen: voor zoekmachines is het belangrijk heading-tags te gebruiken voor koppen (maakt voor mensen niet uit), veel witruimte leest makkelijker (maakt voor zoekmachines niet uit), en zo zijn er nog enkele. Maar deze verschillen hebben niets met de talige aspecten van tekstschrijven te maken.

"Maar ik heb net geleerd dat ik wel anders moet schrijven"

Zijn er dan geen specifieke regels voor het schrijven voor zoekmachines. Zoals trefwoorden vaak in een korte tekst laten voorkomen, optimaliseren voor 5 trefwoorden per pagina, belangrijke trefwoorden vlak bij elkaar zetten, enzovoort? Allemaal onzin. Enkele jaren - met het opkomen van de hype van zoekmachinemarketing - kwamen deze regels in de wereld. Misschien werkte het toen, maar nu niet meer. Zoekmachines zijn slim en trappen niet in dit soort trucjes. Helaas als je dit net allemaal in een cursus hebt geleerd...

Geen cursus "Schrijven voor zoekmachines" volgen?

Het lijkt logisch om geen cursus "Schrijven voor zoekmachines" te gaan volgen. Het tegendeel is eerder waar. Een goede cursus Schrijven voor zoekmachines zal aangeven dat schrijven voor mensen niet verschilt van schrijven voor zoekmachines. En er zijn ook slechte cursussen "Schrijven voor het web", waarbij de docenten nog steeds vastzitten aan het denkkader van "print".

Ergo: de titel "Schrijven voor het web" versus "Schrijven voor zoekmachines" zou niet uit moeten maken voor de cursus, het gaat om de "internet-mindset" en kwaliteit van de docent.

Verder lezen?

In de PDF van dit artikel is een bijlage opgenomen, waarin de aanbevelingen zijn toegelicht, enkele met bronvermelding: schrijven-voor-mensen-en-zoekmachines-2useit-200904.pdf

Verder over dit onderwerp:

Overzicht alle artikelen