10 tips tegen vendor lock-in
Meer regie over uw sites
Jaap van de Putte, 2 use it16 april 2010
10-tips-tegen-vendor-lock-in200904.pdf (62 kB)
Een berucht knelpunt bij het beheer van websites is de zogenaamde vendor lock-in: men zit vast aan de webbouwer/webleverancier om allerlei redenen. De oorzaak ligt echter dieper dan enkel het maken van betere afspraken. Belangrijke stappen zijn de keuze voor opensource software, een goede interne organisatie en werken aan een goed partnership met leveranciers.
Met onderstaande 10 tips voorkomt u vendor lock-in en krijgt u meer regie over uw websites.
- Zorg dat u minder afhankelijk bent van leveranciers::
- Zorg voor een goede interne organisatie:
- Bouw een goede samenwerkingsrelatie met de leverancier:
Vendor lock-in en verlies van regie
Tussen webbouwer c.q. webleverancier en de afnemer bestaat niet zelden een gespannen relatie. In elke klantrelatie is er sprake van spanning tussen afnemer en leverancier, maar wanneer het gaat om websites heeft deze een extra dimensie. Om allerlei redenen is het vaak moeilijk om over te stappen naar een andere leverancier.
De oorzaken zijn:
- De website is gemaakt met closedsource software. De software is eigendom van de leverancier. Wanneer de afnemer wil overstappen naar een andere bouwer kan hij de website niet meenemen. Ook al heeft de afnemer betaalt voor de site, contractueel is de website van de leverancier. Dit eigenaarschap is zelfs een vast onderdeel van de FENIT-voorwaarden, de algemene voorwaarden van de ICT-sector.
- Wanneer de code inderdaad closedsource is en de webbouwer desondanks bereid is om de code van de website af te staan, dan nog zal vrijwel elke webbouwer zeggen dat hij niets kan met de code. Het is namelijk uiterst ingewikkeld om andermans code te ontcijferen.
- Overstappen is nog extra moeilijk, omdat de site vaak gehost wordt bij de webbouwer en ook de domeinnaam daar geregistreerd is.
Zie daar: er is sprake van vendor lock-in: men zit vastgeklonken aan zijn leverancier. De gevolgen zijn voorspelbaar: er ontbreekt elk voordeel van een normale marktwerking. Er is geen concurrentie op kosten, kwaliteit en service. Dat betekent dat de kosten onevenredig kunnen stijgen, dat de kwaliteit en de service kunnen dalen. Dreigen met overstappen naar een andere leverancier heeft geen zin. Een soort Hotel California: you can check out any time you like, but you can never leave. Een webbouwer zei het ooit zo tegen mij: het is moeilijk om klanten te krijgen, maar nog moeilijker om ze kwijt te raken.
Het kan ook anders. Door meer de regie in eigen hand te nemen kan de leveranciersafhankelijkheid verkleind worden. Door daarnaast zorg te dragen voor een goede eigen projectorganisatie en een relatie met de webbouwer om te vormen tot een partnership ontstaat er een gezonde klant-leverancierverhouding, waarin kosten reëel blijven, de kwaliteit geborgd en de service optimaal.
Tip 1: Kies voor een opensource Content Management Systeem (CMS)
Een opensource CMS biedt de mogelijkheid om met hetzelfde systeem met verschillende webleveranciers te werken. En meer leveranciers betekent een kleinere leveranciersafhankelijkheid. Kies wel een opensource CMS dat voldoende gebruikers en leveranciers kent. Denk hierbij aan:
- actieve en grote Nederlandse community (kijk eens op de eigen site van het pakket)
- voldoende leveranciers (zoek even in Google)
- Geschikte pakketten zijn bijvoorbeeld Drupal, WordPress, Typo 3, Plone en - voor de kleinere organisaties - Joomla.
Tip 2: Kies verschillende leveranciers
Als u meerdere sites heeft plaats dan al deze sites niet bij 1 bouwer, maar kies voor verschillende leveranciers. Door de keuze voor opensource CMS-en is het ook mogelijk om met veel leveranciers te werken. In theorie is de keuze onbeperkt; iedere webbouwer kan deze pakketten gebruiken. In de praktijk is dat echter toch beperkt: veel webbouwers kiezen voor 1 of twee pakketten om zo de eigen expertise goed op te kunnen bouwen.
Tip 3: Regel zelf de hosting
Veel webbureaus bieden de webbouw en hosting in 1 pakket. Dat heeft een praktische reden: voor de webbouwer is het belangrijk dat de webserver goed functioneert. Maar er is ook een financiële reden: de webbouwer kan zo gelijk ook verdienen aan de hosting. Regel daarom zelf de hosting bij een professionele provider en regel deze hosting op een andere plek dan de webbouwer. Er zijn vast leveranciers die dit niet willen, maar die vallen dan af in het offertetraject. U betaalt, dus u bepaalt.
Tip 4: Beheer zelf de domeinnamen
Veel webbouwers bieden naast de hosting ook aan om het domein te beheren. Het domein wordt dan verhuisd naar de webbouwer. De koppeling van bouw-hosting-domeinnaam maakt de leveranciersafhankelijkheid weer groter en maakt het overstappen naar een andere partij bewerkelijker en moeilijker.
Registreer alle domeinen op 1 plek en zorg dat u deze zelf online kunt beheren. Beheer is in dit opzicht vooral dat u de domeinen kunt koppelen aan de DNS-servers van uw keuze.
Tip 5: Beheer zelf de webstatistieken
Zorg dat het beheer van de webstatistieken bij u ligt. Stel dat u Google Analytics gebruikt, zorg dat het account op uw naam staat. Uiteraard mogen er best meerdere mensen toegang krijgen tot de statistieken - ook bijvoorbeeld de webbouwer - maar zorg dat u het beheert.
Tip 6: Zorg voor een goede interne projectleiding
Veel webprojecten gaan gebukt onder een slechte interne projectleiding. Kennis over de inhoud, over usability, over techniek, al dit soort kennis is essentieel bij de projectleider. Van belang is verder dat er 1 projectleider is, die optreedt als contactpersoon naar externe partijen en die beslissingsbevoegd is.
Binnen het team is hij ook degene die beslist. Een internetproject is geen democratisch proces. De projectleider luistert, weegt af en beslist. Zijn leiding geeft hem deze vrijheid en hanteert de drie gouden V's van de relatie:
- Verantwoording: de projectleider verantwoordt zijn beslissingen.
- Verantwoordelijkheid: de projectleider laat zien dat hij verantwoordelijk is.
- Vertrouwen: de projectleider heeft het vertrouwen van zijn leidinggevende en de andere projectteamleden.
Ook bij de webbouwer is er bij voorkeur 1 contactpersoon. Een overleg kan uiteraard wel uit meerdere personen bestaan.
Tip 7: Maak een Intern Handboek Kwaliteit Websites
Leg op 1 plek vast welke eisen u aan uw websites stelt. Overheidsorganisaties kunnen in ieder geval deels terugvallen op richtlijnen die al zijn opgesteld voor hen, zoals de Webrichtlijnen en de Stijlgids Overheid. De Webrichtlijnen zijn vooral handig als bouwkader in offertetrajecten. Door het voldoen aan de Webrichtlijnen mee te nemen in het offertetraject legt u in 1 klap een heleboel kwaliteitseisen vast. De Webrichtlijnen zelf gaan heel ver. Het kan daarom best zijn dat u uiteindelijk afwijkt van de richtlijnen, maar in dat geval ligt wel de keuze bij u en niet bij de webbouwer.
Andere afspraken kunnen gaan over:
- eigen kwaliteitseisen
- keuze van de software (bijvoorbeeld open source)
- inrichting van transacties (formulieren)
- kleurgebruik en huisstijl
Tip 8: Bouw eigen technische expertise op
De keuze voor opensource impliceert iets dat veel mensen niet vooraf inschatten: met open source kiest men nadrukkelijk voor een partnership met de webbouwer/leverancier, waarbij technische expertise aan de kant van de eigen organisatie een vereiste is.
Met closedsource is er vaker sprake van een duidelijke scheiding tussen de leverancier en de afnemer. De afnemer zegt wat hij wil, de leverancier maakt een product en dat is het dan (enigszins gecharcheerd). Bij opensource zijn er veel meer mogelijkheden in de implementatie en is het dus nodig dat de afnemer kennis heeft van de techniek en inzicht heeft in de technische en daarmee vaak financiële consequenties van ideeën en keuzes.
Zorg daarom dat deze technische expertise ook in de organisatie aanwezig is. En bij voorkeur niet bij 1 persoon, maar bij meerdere. Zo kan het een goede keuze zijn om een webmanager/webmaster aan te stellen en ook binnen de afdeling communicatie een stukje expertise op te bouwen. Voorkomen moet worden dat de beruchte kloven tussen techniek, communicatie en marketing ontstaan. Het scholen van het eigen personeel is daarin wezenlijk.
Tip 9: Bouw aan een goed partnership met de leverancier/webbouwer
Het internet is zo'n nieuwe wereld dat het essentieel is om samen met de webbouwer deze wereld in te gaan. Het lijkt wellicht wat tegenstrijdig met het bovenstaande, waarin gestreefd wordt naar een kleinere leveranciersafhankelijkheid, maar dat is het niet.
De relatie afnemer/leverancier kenmerkt zich door de genoemde 3 V's van een relatie: verantwoordelijkheid, verantwoording en vertrouwen. Wij kunnen daar nog aan toevoegen: transparantie.
Luister naar de mening van de webbouwer, want hij zal als geen ander kunnen inschatten of bepaalde keuzes slim of minder slim zijn. Alleen met hen kunt u bespreken of het middel wat u in gedachten heeft ook zal leiden tot het doel dat u voor ogen staat.
Let er wel op dat webbouwers probleemoplossers zijn, in de goede zin van het woord. Een vrijwel onmogelijk vraagstuk zien veel webbouwers als een uitdaging, en zij staan niet altijd stil bij de haalbaarheid, de kosten en het rendement.
Tip 10: Werk "agile"
Voor het realiseren van ICT-projecten zijn er globaal 2 richtingen: de traditionele waterfall-methoden en de "agile"-methoden. Bij de Waterfall-methode wordt meer uitgegaan van verschillende stadia die elk formeel afgesloten worden. Zo kan er tijdens de plan niet meer gekozen worden om het oorspronkelijke ontwerp nog aan te passen. Deze methode heeft veel nadelen. Zo kan men niet gebruik maken van voortschrijdend inzicht, iets dat in elk ICT-project een belangrijke rol speelt. De tegenhanger van de Waterfall-methode is de agile-methodiek. In deze methodiek wordt uitgegaan van iteratief en incrementeel ontwikkelen. Een goede en gelijkwaardige samenwerking tussen klant en leverancier staat daarin centraal. Ook beheersing van de kosten en de tijd zijn belangrijke kenmerken van deze methodiek.
Zorg dat uw projecten "agile" worden gemanaged.
Geraadpleegde bronnen:
- Vendor lock-in. http://en.wikipedia.org/wiki/Vendor_lockin
- Agile software development. http://en.wikipedia.org/wiki/Agile_software_development
- Waterfall model. http://en.wikipedia.org/wiki/Waterfall_model
Meer weten?
Neem contact met ons op via het contactformulier.
Overzicht alle artikelen
- 10 tips tegen vendor lock-in - 16 april 2010
- Structureer je webtekst in 10 stappen - 8 februari 2010
- De Webredactierichtlijnen: schrijven volgens de Webrichtlijnen - 22 juni 2009
- Schrijven voor mensen en voor zoekmachines - 9 april 2009
- Search function on job boards reviewed. Part 5 (last part): Which job board has got the best search function? - 18 december 2008
- Search function on job boards reviewed. Part 4: The Vacancy Detail Page - 8 december 2008
- Search function on job boards reviewed. Part 3: Search Engine Results Page - 20 oktober 2008
- Search function on job boards reviewed. Part 2: Search Interface - 6 oktober 2008
- Search function on job boards reviewed. Part 1: Introduction - 5 september 2008
- Hyperlinks gebruiken - 17 april 2008
- Leesbare teksten op het web - 15 oktober 2007
- 10 tips voor betere webformulieren - 5 juli 2007
- De interne zoekfunctie op gemeentesites - 30 mei 2007
- Open Source Learning Management Systemen - 7 mei 2007
- Usability is het feest van de herkenning - 10 maart 2007
- Usability websites boekhandels getest - 29 juni 2006
- Test zelf de vindbaarheid van uw site - 21 juni 2006
- Ja, ik sta in Google! - 1 juni 2006
